Il-Konservazzjoni, il-Kromożomi u kura tal-ġilda: Science in the City tħabbar l-attivitajiet ta’ qabel il-festival 2026

Hekk kif Science in the City tiċċelebra l-15-il sena tagħha tgħaqqad l-arti mar-riċerka, il-programm ta’ qabel il-festival se jibda fil-31 ta’ Awwissu u jibqa’ għaddej sat-23 ta’ Settembru, b’attivitajiet li jesploraw kollox mill-ġenetika sal-konservazzjoni tal-ambjent. Ix-xjenza li qed issawwar il-pjaneta tagħna, iċ-ċelloli tagħna u anke dak li nsibu fuq il-bankijiet tal-kmamar tal-banju tagħna se tinbidel fi spazju miftuħ għall-pubbliku, b’attivitajiet għal persuni ta’ kull età.

Din is-sena, l-attivitajiet ta’ qabel il-festival se jsiru l-aktar madwar il-Belt Valletta, u jibdew b’“Shark Conservation in Malta” minn Sharklab Malta (għal persuni minn 5 snin ’il fuq, Valletta Design Cluster, 7pm, 31 ta’ Awwissu). Dan il-workshop se jiffoka fuq il-konservazzjoni tal-klieb il-baħar madwar Malta, filwaqt li l-parteċipanti se jkollhom l-opportunità jaraw xedaq impressjonanti ta’ klieb il-baħar u kampjuni oħra. Fuq kollox, se jitgħallmu kif jistgħu jgħinu biex jiġu protetti, għax mingħajr il-klieb il-baħar, is-sajd f’Malta jsofri konsegwenzi serji.

Għal dawk kurjużi dwar il-blokok molekulari li jiffurmaw lill-bniedem, l-attività “Exploring the X Chromosome: DNA and Forensic Genetics” (għal persuni minn 10 snin ’il fuq, Valletta Design Cluster, 7pm, 10 ta’ Settembru), minn tim mill-Università ta’ Malta, hija proprju għalihom. Il-parteċipanti se jaraw dimostrazzjoni diretta tal-estrazzjoni tad-DNA, segwita minn tagħrif dwar tekniki moderni ta’ profilazzjoni tad-DNA użati fil-ġenetika forensika.

Attività oħra minn ProHealth, “Beyond Eczema: Empowering Better Living” (għal kull età, Valletta Design Cluster, 10am, 13 ta’ Settembru), se tiggwida lill-parteċipanti permezz ta’ rutini ta’ kura tal-ġilda u toffri l-opportunità li jippruvaw firxa ta’ prodotti. Attività informattiva, prattika u adattata għal kull età.

L-attività li jmiss hija għal dawk kollha li jħobbu l-istilel. “Turn Off the Lights, Turn On the Sky” (għall-adulti, Valletta Design Cluster, 5pm, 14 ta’ Settembru) se tħeġġeġ lill-parteċipanti jerġgħu jaħsbu dwar il-mod kif indawlu l-iljieli tagħna u jiskopru kif bidliet żgħar fil-ħajja ta’ kuljum jistgħu jgħinu biex jipproteġu l-annimali, l-għasafar u l-pjanti f’Malta u Għawdex, filwaqt li jgħinu biex jerġgħu jidhru l-istilel tagħna. Prof. Joseph Caruana (Università ta’ Malta), BirdLife Malta u l-artist Pep Walls se jmexxu dan il-workshop interattiv.

L-attività li jmiss, “From Photosynthesis to Power Grids: Harnessing the Energy of Plants” (għall-adulti, Ġonna ta’ Argotti, 10am u 6pm, 23 ta’ Settembru), organizzata mill-Malta Festival of Ideas b’kollaborazzjoni mal-Argotti Botanic Gardens and Resources Centre, se tippreżenta t-teknoloġija innovattiva żviluppata minn riċerkaturi internazzjonali li jaħdmu ma’ Plant-e, li tippermetti l-ġenerazzjoni tal-elettriku permezz ta’ pjanti ħajjin.

Ix-xjenza hija għal kulħadd, u f’Settembru, Science in the City qed tpoġġi din il-wegħda fil-prattika. Billi ġġedded is-sħubija tagħha ma’ APS Bank, Science in the City qed toħloq spazju għal esperjenza tal-festival inklużiva. Mill-1 sal-15 ta’ Settembru, l-APS Hub f’San Ġiljan se jinbidel f’“Sensory Hub: Your Space, Your Pace”, ambjent kwiet immexxi professjonalment minn speċjalisti minn WonderKids, Panassea Therapy Clinic u TAASC. Se jkun hemm yoga sensorjali, storytelling, workshops tal-moviment u sessjonijiet tax-xjenza prattiċi u interattivi, imfassla għall-parteċipanti newrodiverġenti u dawk b’sensittivitajiet sensorjali, kif ukoll għall-familji tagħhom.

“L-għan tagħna huwa sempliċi: li x-xjenza u l-arti jkunu aċċessibbli għal kull persuna f’Malta,” tispjega l-Maniġer tal-Festival, Karen Fiorini. “Dawn is-sessjonijiet iddedikati jfissru li t-tfal u l-adulti b’dawn il-ħtiġijiet uniċi mhux biss jattendu l-festival, iżda jkunu jistgħu jipparteċipaw b’mod attiv u jgawdu bis-sħiħ mill-esperjenza. Minbarra l-attivitajiet tagħna fl-APS Hub, se nkunu qed naħdmu wkoll ma’ tim multidixxiplinarju f’TAASC biex inwasslu Sensory Hub interattiv fl-Street Festival tagħna fi Pjazza Tritoni fil-25 u s-26 ta’ Settembru.”

Il-programm ta’ qabel il-festival ta’ din is-sena juri kif ix-xjenza u l-arti jistgħu jingħaqdu biex jikkontestaw ideat li nqisuhom bħala ovvji fil-ħajja ta’ kuljum, jindirizzaw sfidi urġenti li qed tiffaċċja s-soċjetà, u jispiraw futur aktar sostenibbli.

Tħallux din l-opportunità taħarbilkom. Irriżervaw il-biljetti b’xejn tagħkom illum. Żuru l-pjattaformi tal-midja soċjali ta’ Science in the City u l-websajt tagħna, scienceinthecity.org.mt, għal aktar informazzjoni, u mbagħad ibbukkjaw il-post tagħkom permezz ta’ Eventbrite https://bit.ly/4gtms1P

Il-konsorzju ta’ Science in the City huwa mmexxi mill-Università ta’ Malta u l-Malta Chamber of Scientists, bi sħubija ma’ Institute for Methods Innovation, Arts Council Malta, Research Innovation and Development Trust, Xjenza Malta, Esplora, JAMRAI Project, Ministry of Education and Sport, Malta Enterprise, Malta Digital Innovation Authority, APS Bank, Piscopo Gardens, Transport Malta, Malta College of Arts, Science and Technology, Servizzi Ewropej f’Malta, Digital Traffic Brain, ProHealth, Project Green, Office of the Deputy Prime Minister and Ministry for Health, Embassy of Spain, European Institute for Emerging Technologies, Embassy Hotel Valletta, Storm Design, Heritage Malta, Public Broadcasting Services Limited, Ministry for Social Policy and Children’s Rights, Sala San Duminku, GreenPak u Tech.mt.